Spring Manufacturing Company-da zyňyndy suwlarynyň gözegçiliginiň ulanylyş mysaly

Ýaýlaryň ýüzüni işläp bejermek prosesinde, poslamanyň öňüni alýan gorag örtügini emele getirmek üçin fosfatlandyrma ulanylýar. Bu, ýaýlary sink, marganes we nikel ýaly metal ionlaryny öz içine alýan fosfatlandyryjy erginine batyrmagy öz içine alýar. Himiki reaksiýalar arkaly ýaýlaryň ýüzünde eremeýän fosfat duzy plýonkasy emele gelýär.

Bu proses iki esasy görnüşli hapa suwlary döredýär
1. Fosfatlaýjy galyndylaryň wannasy üçin ergin: Fosfatlaýjy wannany döwürleýin çalşyrmagy talap edýär, bu bolsa ýokary konsentrasiýaly galyndylaryň suwuklygynyň emele gelmegine getirýär. Esasy hapalaýjy maddalara sink, marganes, nikel we fosfat degişlidir.
2. Fosfatlandyryjy çaýkaýan suw: Fosfatlandyrmadan soň, birnäçe çaýkamak tapgyrlary geçirilýär. Hapalaýjy maddalaryň konsentrasiýasy ulanylan wannanyň konsentrasiýasyndan pes bolsa-da, göwrümi uly. Bu çaýkaýan suwuň düzüminde galan sink, marganes, nikel we umumy fosfor bar, bu bolsa çeşme önümçilik desgalarynda hapa suwlaryň fosfatlandyrylmagynyň esasy çeşmesini düzýär.

Esasy hapalaýjylaryň jikme-jik syny:
1. Demir – Esasy Metall Hapalaýjy
Çeşme: Esasan, kislotaly duzlama prosesinden gelip çykýar, bu prosesde ýazly polat demir oksidiniň galyndysyny (pas) aýyrmak üçin duz ýa-da kükürt kislotasy bilen işlenýär. Bu bolsa demir ionlarynyň hapa suwlarda ep-esli derejede eremegine getirýär.
Gözegçilik we gözegçilik üçin esaslar:
- Görsel täsir: Boşalanda, demir ionlary demir ionlaryna oksidleşip, gyzyl-goňur reňkli demir gidroksid çökündilerini emele getirýär, bu bolsa suw howdanlarynyň bulanmagyna we reňkiniň üýtgemegine sebäp bolýar.
- Ekologiýa täsirleri: Toplanan demir gidroksid derýalaryň ýataklaryna çöküp, bentik organizmleri boğup we suw ekosistemalaryny bozup biler.
- Infrastruktura meseleleri: Demir çökündileri turbalaryň tıkanmagyna we ulgamyň netijeliliginiň peselmegine sebäp bolup biler.
- Bejerginiň zerurlygy: Demiriň zäherliligi pes bolsa-da, ol adatça ýokary konsentrasiýalarda bolýar we pH sazlamak we çökündi arkaly netijeli aýrylyp bilner. Aşakdaky proseslere päsgel bermegiň öňüni almak üçin öňünden bejergi geçirmek möhümdir.

2. Sink we Marganes – "Fosfatlaşdyryjy jübüt"
Çeşmeler: Bu elementler, esasan, poslama garşylygyny we örtügiň ýelmeşmegini ýokarlandyrmak üçin möhüm bolan fosfatlaşdyrma prosesinden gelip çykýar. Ýaz öndürijileriniň köpüsi sink ýa-da marganes esasly fosfatlaşdyrma erginlerini ulanýarlar. Soňra suw bilen ýuwmak sink we marganes ionlaryny hapa suw akymyna geçirýär.
Gözegçilik we gözegçilik üçin esaslar:
- Suw zäherliligi: Iki metal hem pes konsentrasiýalarda hem balyklara we beýleki suw organizmlerine uly zäherlilik görkezýär we ösüşe, köpelmäge we ýaşamaga täsir edýär.
- Sink: Balyklaryň gyralarynyň işine zyýan ýetirýär, dem alyş netijeliligine täsir edýär.
- Marganes: Dowamly täsir bioakkumulýasiýa we mümkin bolan neýrotoksik täsirlere getirýär.
- Kadalaşdyryjy laýyklyk: Milli we halkara zyňyndy çykaryş standartlary sinkiň we marganesiň konsentrasiýalaryna berk çäklendirmeleri girizýär. Netijeli aýyrmak üçin, adatça, eremeýän gidroksidleri emele getirmek üçin gidroksidi reagentleri ulanyp himiki çökündi gerek bolýar.

3. Nikel – berk düzgünleşdirmegi talap edýän ýokary töwekgelçilikli agyr metal
Çeşmeler:
- Çig mallaryň düzüminde bar: Käbir legirlenen polatlaryň, şol sanda polatlaryň düzüminde nikel bar, ol bolsa duzlananda kislotada ereýär.
- Ýüzleýiş prosesleri: Käbir ýöriteleşdirilen elektrokaplama ýa-da himiki örtükler nikel birleşmelerini öz içine alýar.
Gözegçilik we gözegçilik üçin esaslar (Ahyrky ähmiýet):
- Saglyk we daşky gurşaw üçin howplar: Nikel we käbir nikel birleşmeleri potensial kanserogenler hökmünde klassifikasiýa edilýär. Şeýle hem, olar zäherliligi, allergen häsiýetleri we biotoplanmak ukyby sebäpli howp döredýär we adam saglygyna we ekosistemalara uzak möhletli howp döredýär.
- Çykyşyň berk çäkleri: "Hapa suwlaryň zyňylmagynyň toplumlaýyn standarty" ýaly düzgünler nikel üçin iň pes rugsat berilýän konsentrasiýalaryň arasynda (adatça ≤0.5–1.0 mg/L) kesgitlenýär we bu onuň ýokary howp derejesini görkezýär.
- Bejeriş kynçylyklary: Adaty aşgar çökündisi laýyklyk derejesine ýetmezligi mümkin; nikeliň netijeli aýrylmagy üçin köplenç helator agentleri ýa-da sulfid çökündisi ýaly ösen usullar gerek bolýar.

Arassalanmadyk hapa suwlaryň gönüden-göni zyňylmagy suw howdanlarynyň we topragyň daşky gurşawyň agyr we dowamly hapalanmagyna sebäp bolar. Şonuň üçin, zyňylmazdan öň ähli zyňyndy suwlar degişli arassalanmaly we laýyklygy üpjün etmek üçin berk synagdan geçirilmelidir. Zyňylyş çykyşynda real wagt režiminde gözegçilik etmek kärhanalaryň daşky gurşaw borçlaryny ýerine ýetirmegi, kadalaşdyryjy düzgünleriň berjaý edilişini kepillendirmegi we ekologiýa we hukuk töwekgelçiliklerini azaltmak üçin möhüm çäre bolup hyzmat edýär.