Şanhaýyň çig et soýuş we gaýtadan işlemek kärhanalarynda hapa suwlaryň zyňylmagynyň ulanylyş mysaly

Şanhaýda ýerleşýän et gaýtadan işleýän kompaniýa 2011-nji ýylda döredildi we Songjiang etrabynda ýerleşýär. Onuň işewürlik işlerine doňuz soýmak, guş we maldarçylyk, azyk paýlamak we awtoulag ýük daşamak (howply materiallardan başga) ýaly rugsat berlen işler girýär. Baş kärhana, Şanhaýda ýerleşýän senagat we söwda kompaniýasy, Songjiang etrabynda hem ýerleşýär we esasan doňuz ösdürip ýetişdirmek bilen meşgullanýan hususy kärhanadyr. Ol häzirki wagtda ýyllyk önümçilik kuwwaty 100,000-e çenli bazara taýýar doňuz bolan takmynan 5000 tohumçylyk doňuzyny saklaýan dört sany iri doňuz fermasyna gözegçilik edýär. Mundan başga-da, kompaniýa ekin ekmek we maldarçylyk bilen baglanyşykly 50 ekologiýa fermasy bilen hyzmatdaşlyk edýär.

Doňuz kesiş ýerlerinden emele gelýän hapa suwlar ýokary konsentrasiýadaky organiki maddalary we iýmit maddalaryny öz içine alýar. Eger arassalanmasa, ol suw ulgamlaryna, topraga, howanyň hiline we giň ekosistemalara uly howp döredýär. Daşky gurşawa esasy täsirler aşakdakylar:

1. Suwuň hapalanmagy (iň gyssagly we agyr netije)
Mal kesilýän ýeriň hapa suwlary organiki hapalaýjylara we iýmit maddalaryna baýdyr. Derýalara, köllere ýa-da howuzlara gönüden-göni goýberilende, gan, ýag, fekal maddalar we iýmit galyndylary ýaly organiki komponentler mikroorganizmler tarapyndan parçalanýar, bu bolsa ereýän kislorodyň (DO) köp mukdaryny sarp edýän prosesdir. DO-nyň azalmagy anaerob şertlere getirýär, bu bolsa gipoksiýa sebäpli balyk we krewetka ýaly suw organizmleriniň ölümine getirýär. Anaerob parçalanma, suwuň reňkiniň üýtgemegine we ýaramaz yslara sebäp bolýan ýakymsyz ysly gazlary, şol sanda wodorod sulfidini, ammiagy we merkaptany öndürýär, bu bolsa suwuň hiç hili maksat üçin ulanylyp bilinmezligine getirýär.

Akar suwlarda azot (N) we fosfor (P) hem ýokary derejede bar. Suw howdanlaryna girende, bu iýmit maddalary suw otlarynyň we fitoplanktonlaryň aşa köp ösmegine ýardam edýär, bu bolsa suw otlarynyň güllemegine ýa-da gyzyl gelgitlere getirýär. Öli suw otlarynyň soňraky parçalanmagy kislorody has-da azaldyrýar we suw ekosistemasyny durnuksyzlaşdyrýar. Ýewtrofik suwlaryň hili ýaramazlaşýar we içmek, suwaryş ýa-da senagat maksatlary üçin ýaramsyz bolýar.

Mundan başga-da, hapa suwlarda haýwan içegelerinden we hapalaryndan gelip çykýan patogen mikroorganizmler, şol sanda bakteriýalar, wiruslar we parazit ýumurtgalary (meselem, Escherichia coli we Salmonella) bolup biler. Bu patogenler suw akymy arkaly ýaýrap, aşaky akymdaky suw çeşmelerini hapalap, zoonotik keselleriň ýaýramagynyň töwekgelçiligini artdyryp we jemgyýetçilik saglygyna howp salyp biler.

2. Topragyň hapalanmagy
Eger hapa suwlar gönüden-göni ýere akdyrylsa ýa-da suwaryş üçin ulanylsa, asma gaty maddalar we ýaglar topragyň gözeneklerini ýapyp, topragyň gurluşyny bozup, geçirijiligi peseldip we kökleriň ösüşine päsgel berip biler. Haýwan iýmitinden dezinfeksiýa serişdeleriniň, ýuwujy serişdeleriň we agyr metallaryň (meselem, mis we sink) bolmagy wagtyň geçmegi bilen toprakda toplanyp, onuň fiziki-himiki häsiýetlerini üýtgedip, duzlaşmagyna ýa-da zäherlilenmegine sebäp bolup, ýeri oba hojalygy üçin ýaramsyz edip biler. Ekinleriň özleşdiriş ukybyndan artyk azot we fosfor ösümlikleriň zaýalanmagyna ("döwüň ýanmagyna") sebäp bolup biler we ýerasty suwlara siňip, hapalanma howpuny döredip biler.

3. Howanyň hapalanmagy
Anaerob şertlerde hapa suwlaryň dargamagy wodorod sulfidi (çürük ýumurtga ysy bilen häsiýetlendirilýän H₂S), ammiak (NH₃), aminler we merkaptanlar ýaly zyýanly we zyýanly gazlary döredýär. Bu zyňyndylar diňe bir golaýdaky ilatly ýerlere täsir edýän zyýanly yslary döretmek bilen çäklenmän, eýsem saglyk üçin howp döredýär; H₂S-iň ýokary konsentrasiýalary zäherli we ölüm howply bolup biler. Mundan başga-da, uglerod dioksidinden ýigrimi esse köp global ýylylyk potensialy bolan güýçli parnik gazy bolan metan (CH₄) anaerob siňdiriş wagtynda öndürilýär we howanyň üýtgemegine goşant goşýar.

himiki kisloroda bolan isleg (COD) analizatory

Hytaýda gassaphanalaryň hapa suwlarynyň zyňylmagy ygtyýarly zyňyndy çäklerine laýyk gelmegi talap edýän rugsat beriş ulgamy esasynda düzgünleşdirilýär. Desgalar hapalaýjy maddalaryň zyňylmagy üçin rugsatnama düzgünlerine berk eýermeli we "Et gaýtadan işleýän senagat üçin suw hapalaýjy maddalaryň zyňylma standartynyň" (GB 13457-92), şeýle hem has berk bolup biljek islendik degişli ýerli standartlaryň talaplaryna laýyk gelmelidir.

Çykaryş standartlaryna laýyklyk bäş esasy parametriň: himiki kisloroda bolan islegiň (COD), ammonium azotynyň (NH₃-N), umumy fosforyň (TP), umumy azotyň (TN) we pH-yň yzygiderli gözegçiligi arkaly bahalandyrylýar. Bu görkezijiler hapa suwlary arassalamak prosesleriniň, şol sanda çökündileriň, nebitiň bölünmeginiň, biologiki arassalamagyň, iýmit maddalarynyň aýrylmagynyň we zyýansyzlandyrylmagynyň netijeliligini bahalandyrmak üçin iş görkezijileri bolup hyzmat edýär, bu bolsa hapa suwlaryň durnukly we laýyk çykarylmagyny üpjün etmek üçin wagtynda düzedişleri girizmäge mümkinçilik berýär.

- Himiki kisloroda bolan isleg (KOK):COD suwdaky okislenýän organiki maddalaryň umumy mukdaryny ölçeýär. COD-nyň ýokary derejeleri organiki hapalanmagyň has ýokarydygyny görkezýär. Gan, ýag, belok we fekal maddalary öz içine alýan mal soýulýan ýerleriň hapa suwlarynda, adatça, COD konsentrasiýalary 2000-den 8000 mg/L-e çenli ýa-da ondan ýokary bolýar. COD-ny gözegçilik etmek organiki ýükleri aýyrmagyň netijeliligini bahalandyrmak we hapa suwlary arassalamak ulgamynyň ekologiýa taýdan kabul ederlikli çäklerde netijeli işlemegini üpjün etmek üçin möhümdir.

- Ammiak azoty (NH₃-N): Bu parametr suwdaky erkin ammiagyň (NH₃) we ammonium ionlarynyň (NH₄⁺) konsentrasiýasyny görkezýär. Ammiagyň nitrifikatsiyasi ereýän kislorodyň köp bölegini sarp edýär we kislorodyň azalmagyna getirip biler. Erkin ammiak pes konsentrasiýalarda hem suw jandarlary üçin örän zäherlidir. Mundan başga-da, ammiak suw otlarynyň ösmegi üçin iýmit çeşmesi bolup hyzmat edýär we ewtrofikasiýa goşant goşýar. Ol gassahananyň hapa suwlarynda siýdik, nejasat we beloklaryň dargamagyndan gelip çykýar. NH₃-N-i gözegçilik etmek nitrifikatsiya we denitrifikatsiya prosesleriniň dogry işlemegini üpjün edýär we ekologiýa we saglyk howplaryny azaldýar.

- Umumy azot (TN) we umumy fosfor (TP):TN ähli azot görnüşleriniň (ammiak, nitrat, nitrit, organiki azot) jemini görkezýär, TP bolsa ähli fosfor birleşmelerini öz içine alýar. Ikisi hem ewtrofikasiýanyň esasy sebäpleridir. Köller, suw howdanlary we derýalar ýaly haýal akýan suw howdanlaryna goýberilende, azot we fosfora baý zyňyndylar suw otlarynyň partlamaly ösüşini höweslendirýär - suw howdanlaryny dökünlemek ýaly - suw otlarynyň gülläp ösmegine getirýär. Häzirki zaman zyňyndy suw düzgünleri TN we TP zyňyndylaryna barha berk çäklendirmeleri girizýär. Bu parametrleri gözegçilik etmek ösen iýmit maddalaryny aýyrmak tehnologiýalarynyň netijeliligini baha berýär we ekosistemanyň zaýalanmagynyň öňüni almaga kömek edýär.

- pH bahasy:pH suwuň kislotalylygyny ýa-da şelligini görkezýär. Suwda ýaşaýan organizmleriň köpüsi dar pH aralygynda ýaşaýar (adatça 6–9). Aşa kislotaly ýa-da şel bolan zyňyndy suwlar suw jandarlaryna zyýan ýetirip we ekologik deňagramlylygy bozup biler. Zyňyndy suwlary arassalaýjy desgalar üçin biologiki arassalaýyş prosesleriniň iň gowy işlemegi üçin degişli pH derejesini saklamak örän möhümdir. Üznüksiz pH gözegçiligi prosesiň durnuklylygyny we kadalaşdyryjy düzgünlere laýyk gelmegini goldaýar.

Kompaniýa esasy çykaryş nokadynda “Boqu Instruments” kompaniýasynyň aşakdaky onlaýn gözegçilik gurallaryny gurnady:
- CODG-3000 Onlaýn Awtomatiki Himiki Kislorod Talapynyň Gözegçisi
- NHNG-3010 Ammiak azotynyň onlaýn awtomatiki monitory
- TPG-3030 Umumy Fosfor Onlaýn Awtomatik Analizator
- TNG-3020 Umumy azot onlaýn awtomatik analizatory
- PHG-2091 pH Onlaýn Awtomatik Analizator

Ammiak azotynyň onlaýn awtomatiki monitory

Umumy fosfor azotynyň onlaýn awtomatik analizatory

Bu analizatorlar zyňyndy suwlardaky COD-nyň, ammoniak azotynyň, umumy fosforyň, umumy azotyň we pH derejeleriniň real wagt režiminde gözegçilik edilmegine mümkinçilik berýär. Bu maglumatlar organiki we iýmit maddalarynyň hapalanmagynyň bahalandyrylmagyna, daşky gurşaw we jemgyýetçilik saglygy üçin töwekgelçilikleriň bahalandyrylmagyna we arassalamak strategiýalary barada maglumatly karar kabul edilmegine ýardam edýär. Mundan başga-da, arassalamak proseslerini optimizirlemäge, netijeliligi ýokarlandyrmaga, iş çykdajylaryny azaltmaga, daşky gurşawa täsiri iň pes derejä düşürmäge we milli we ýerli daşky gurşaw düzgünlerine yzygiderli laýyk gelmäge mümkinçilik berýär.